Khoa Ngữ Văn

 

  VÈ XIN GẠO

Ai ơi ngồi lại mà nghe,

Tôi kể chuyện về xin gạo vừa qua:

Cũng vì nước mặn gây ra,

Dân tình đói khổ kêu la thấu trời!

Cũng vì bom đạn mà thôi,

Ai hay cửa Thuận lở rồi một khi.

Dân tình tất cả suy vi,

Tính mạng, tài sản vậy thì tốn hao.

Mấy năm hao tốn biết bao,

Người nam kẻ bắc, đồng bào khổ tâm.

Đi đâu cũng một người dân,

Cấp trên phải xử cân phân mọi bề.

Từ thành thị, đến thôn quê,

Trông mong yên giặc trở về quê hương.

Hoà bình trở lại bốn phương,

Súng bơm ngừng bắn, muôn đường vinh quang.

Nhân dân sung sướng muôn phần,

Trở về quê cũ xóm làng yêu thương.

Khi về ngó lại ruộng nương,

Bốn bề nước mặn tang thương lắm rồi!

Nay chừ kêu mãi mà thôi,

Cùng nhau than củi lần hồi nuôi nhau.

Tưởng là mai cháo, chiều rau,

Không hay nước bẻ (1) lại đau lu bù !

Trở về không có nhứt xu

Lúa ngô khô sạch, bín bù cũng không.

Nghĩ ra đã cực lại cùng

Những người ngồi nể ăn không mãi hoài.

Cực lòng nên phải kêu nài,

Để kiếm ít gạo hôm mai đỡ lòng.

Mọi người ai nấy trông mong.

Trình lên chính phủ rộng lòng thương dân.

Mấy năm nỉ hiểm vô cùng,

Gây nên nạn đói muôn phần long đong.

Đồng bào nam bác tây đông,

Miền trên, miền dưới, miền trong, miền ngoài.

Người không sắn, kẻ không khoai,

Cùng nhau kéo đến đã hai ba ngày.

Cũng vì nước mặn đến đây,

Xin ông xử gắp dân đây đói nhiều.

Chừ đây không phải đến liều,

Yêu cầu giải quyết mấy điều dân mong:

Đắp ngay của Thuận cho xong,

Giải quyết nạn đói từ trong ra ngoài!

Bề tui đến chực kêu nài,

Radio hát mấy, có ai nghe gì?

Đồng bào cực khổ ra ri

Cơ chỉ có gạo, đói thì dòn lo.

Ông đồn khi ấy nhỏ to,

Chờ khi giải tán, bắt vô hai người

Nghĩ rằng đã cũng tức cười,

Đôi nghèo xin gạo nói người chỉ huy.

Đồng bảo lập tức về đi,

Không thì đối phó một khi không phàn nàn.

Nghe qua nhỏ lệ hai hàng,

Chờ hoài chẳng thấy các làng kéo đi.

Trong đồn nghe nói một khi,

Quân vây bốn mặt, đập thì dân la.

Đồn thì mấy ông xả ra,

Lính thời khẩu hiệu hô ra ào ào.

Đồng bào không biết nghĩ làm sao,

Gạo cơm chẳng có, bị đạp nhào thảm thương!

Chuyện đời răng lắm tai ương,

Cấp trên xét xử không tường cho dân.

Có người họ đập bất nhân,

Có người xỉ mắng không phân tiếng gì.

Một bà cặm cụi thầm thì,

Có em tuổi trẻ không thì vẹo lưng.

Đớn đau trong dạ không ngừng,

Miệng van luy nhỏ, muôn phần xót xa!

Đập thì dân khóc, dân la,

Sau khi hết đập, thật là lo âu.

Khóc cho hết nỗi ưu sầu,

Làng trên, xóm dưới kể đầu chí đuôi.

Dồn đi tất cả mấy người,

Làm sao thoả mãn mấy lời dân thưa?

Tin về khắp các địa phương,

Làm đơn lên kiện tỉnh đường một khi.

Cũng vì nước mặn suy vi,

Dân tình chẳng có việc chi hạ hành

Yêu cầu giải quyết cho lanh,

Mấy người bị đạn chưa lành nhà thương.

Thuốc  men thiếu thốn trăm đường,

Bị giam thì phải bồi thường tự do.

Làm quan việc nước phải lo,

Cấp trên phải xử sao cho tỏ tường.

Những người hậu kiện tỉnh đường,

Gạo cơm chẳng có ruộng vườn bỏ hoang.

Việc này khó tính khôn toan (6),

Chờ ơn chính phủ bảo toàn cho dân.

Nguồn:

VTTH, tr 127-131.

Bài vè ra đời vào cuối năm 1954.

Người số hóa

Tôn Nữ Thái Bảo Trân

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như