TỔNG TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN XỨ HUẾ – VÈ, TRUYỆN THƠ (TẬP III)
- VÈ TRẬN CÀN NHÂM THÌN
Nhâm Thìn hai tám tháng giêng (1),
Ca nô, tàu thủy đỗ liền thôn ta.
Từ Cửa cho chí Eo, Hà (2),
Của cải nó lấy, đàn bà hiếp dâm.
Trách thay cái bọn vô nhân,
Giết người, cướp của, hiếp dâm đàn bà !
Kể trăm ngàn chuyện xấu xa,
Quên nòi quên giống, thật là bất nhân.
Bắt hầm bí mật Hòa Duân,
Chết bốn cán bộ, trăm phần ai bi.
Đồng bào than khóc li bì,
Ai ngờ mà chết trận ni* sao đành!
Gian manh ơi hỡi gian manh,
Tới ngày độc lập sẽ hành tụi bây
Bước qua mồng một, sáng ngày,
Đem đi một số lùng ngay làng Hà.
Chủ trương bắt vịt, bắt gà,
Xúc heo lấy gạo, thực là quá tay !
Mồng hai mới được hai ngày,
Đem quân trên Huế, đỗ ngay Hải Đài.
Mồng ba chúng nó lùng dài,
Lùng vô Hà Ốc, lên Trài đóng quân.
Đồng bào Phú Hải xân vân*,
Vai mang của cải, tay lần bồng con.
Đồng bào than khóc nỉ non,
Mùng mền* hắn đốt không còn xí* chi.
Ngó về thôn một phen ni,
Cửa nhà tan nát, người thì hoang mang.
Ra đi dân chúng phàn nàn,
Đóng đồn thôn một, luận bàn làm sao.
Đồng bào đi lại lao xao,
Lên đồn chụp bóng*, đổi trao giấy tờ.
Gia đình, căn cước, kiểm tra (3).
Thanh niên, phụ nữ, ông già cũng đi.
Thiếu niên, thiếu nữ, thiếu nhi,
Chí mẹ binh sĩ cũng đi lên đồn.
Có mô ba dập bảy dồn,
Trận này trận khác, còn chi trong nhà!
Ba ngày đều chạy cả ba,
Người chạy về Hà, người chạy lên doi.
Nói về cảnh khổ Hải Đài
Cửa nhà đốt hết, sắn khoai không còn…(4)
Nguồn:
VTHH, tr 279-281, với nhan đề “Vè năm Nhâm Thìn”, Lần in này, chúng tôi sửa lại “ Vè trận càn năm Nhâm Thìn” để nội dung được rõ hơn.
Bài Vè kể sự kiện Tây càn (lùng) các làng xã ven biển từ An Dương (Hoà Duân) đến Thuận An, vào năm 1952.
Chú thích:
(1) Nhâm Thìn, hai tám tháng giêng: dương lịch là 24-2-1952.
(2) Cửa: làng Thái Dương, Eo: làng Hòa Duân. Hà: làng An Dương. Các làng thuộc huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.
(3) Gia đình, căn cước, kiểm tra: tên các loại giấy tờ về gia đình và tùy thân.
(4) Bài vè có thể còn nữa (hiện chỉ ghi được 42 dòng).
Người số hóa
Tôn Nữ Thái Bảo Trân
Người hiệu đính
Nguyễn Thị Thảo Như
