Khoa Ngữ Văn

VÈ CHIẾN THẮNG THANH HƯƠNG

Đồng bào lẳng lặng mà nghe,

Tôi kể chuyện vè: chiến thắng Thanh Hương.

Đầu năm kháng chiến đến nay,

Trị Thiên mới có trận này lớn lao.

Đầu xuân chiến thắng mới vào,

Đánh đồn Phổ Lại, đánh nhào An Gia.

Đến nay mười một tháng ba (1),

Tập trung quân lính nó mới ra đi lùng.

Tin rằng năm tỉnh rút quân,

Thừa Thiên, Quảng Trị, Quảng Bình rút vô.

Khoe rằng tám khẩu canh nông pho (2),

Với hai tàu thuỷ, chín ca nô dưới rào*.

Phi cơ chiếc lộn, chiếc nhào,

Hiên ngang sức cả, tài cao ai bì.

Nó ăn toàn thịt hộp, bánh mì,

Cho rằng vệ quốc đánh đi không rời.

Ăn khoai, ăn sắn suốt đời,

Ăn cây ăn lá, nên người không ra chi.

Lại thêm vũ khí không ra gì,

Nghe tin Tây tới, chắc quy y đầu hàng.

Tuyên truyền với lũ Việt gian,

Bảo vệ, khố đỏ băng ngàn ra đi.

Tưởng là cướp bóc phen ni,

Ai hay bị đánh, khổ như ri hỡi trời!

Lấy ai năn nỉ đôi lời,

Vì ta dại dột nghe lời thực dân.

Ra đi là chết muôn phần,

Thế mà lũ giặc cũng xưng anh hùng.

Vạch ra kế hoạch đi lùng,

Gặp sức bộ đội vô cùng hiên ngang.

Bao vây Tháp Một cho đến Vĩnh An (3),

Đóng quân ở lại sáng cần cho nhau,

Không ngờ bộ đội bọc sau,

Sáu giờ phát hỏa lệnh đà tấn công.

Giặc Pháp khiếp vía hãi hồn,

Cùng nhau bỏ chạy xuống cồn ruộng sâu.

Bộ đội truy kích bắt đầu,

Giặc Pháp chạy trước, ta sau đuổi dồn.

Thanh Hương thất bại hoàn toàn,

Thằng chết thằng chạy, đầu hàng phen ni*.

Ưu Điềm chúng kéo quân đi,

Vĩnh An chận đánh, chúng thì chạy tan.

Giặc thời xác chất ngổn ngang,

Bị thương và chết: một ngàn chín trăm.

Quân ta bắt sống hàng trăm,

Ta thu khí giới tối tân rất nhiều.

Có thằng vác súng chạy liều,

Đồng bào bắt được rất nhiều tù binh.

Nghe tin hàng, Huế thất kinh,

Thừa Thiên, Quảng Trị, Quảng Bình xôn xao.

Kính thưa toàn thể đồng bào,

Giết Tây cướp súng, biết bao anh hùng.

Đồng bào hai huyện Quảng, Phong (4),

Hoan hô bộ đội lập công trận này.

Cướp nhiều súng đạn của Tây,

Làm cho giặc Pháp phơi thây chiến trường.

Quân ta chủ động hoàn toàn,

Tập trung kiểm điểm một ngàn ba lô.

Nào là điện thoại, radio,

Nào là tài liệu, bản đồ, địa dư.

Bắt từ quan một cho chí quan tư,

Quan năm cũng chết, tham mưu đầu hàng.

Giết chết nhiều thượng sĩ, võ quan,

Thu nhiều khí giới, võ trang cho tiểu đoàn.

Chán chê những lũ tham tàn,

Theo quân đế quốc việt gian hại người.

Xấu xa hổ thẹn muôn đời,

Về đây với giống với nòi, với non sông.

Về đây Chính phủ khoan hồng,

Theo chi giặc Pháp ô danh đời đời.

Nguồn:

VTTH, tr 276-279. Bài vè ghi ở sách này kết hợp hai văn bản, một sựu tầm được ở làng bao la (xã Quảng Phú, huyện Quang Điền, Thừa Thiên Huế),  một sưu tầm được ở làng Thanh Thủy Chánh ( xa Thủy Thanh, huyện Hương Thủy, Thừa Thiên Huế);  gồm 70 dòng thơ lục bát.

Thanh Hương là tên làng, thuộc xã Điền Hương, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. “Vè chiến thắng Thanh Hương” kể lại chiến công của bộ đội Trị Thiên bẻ gãy và tiêu diệt phần lớn sinh lực địch trong trận càn lớn của quân đội Pháp (với hơn 2000 lính) tại nơi đây, từ 11 đến 13- 3-1951.

Chú thích:

(1) 11-3-1951, ngày mở đầu cuộc chiến Thanh Hương.

(2) Canh nông pho: canon fort (đại pháo có sức công phá lớn).

(3) Tháp Một: một địa điểm của làng Thanh Hương, huyện Phong Điền; Vĩnh An: một địa điểm của làng Phong Chương, huyện Phong Điền.

(4) Quảng, Phong: Quảng Điền và Phong Điền

Người số hóa

Tôn Nữ Thái Bảo Trân

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như