Khoa Ngữ Văn

VÈ TIẾNG MÌN ĐẶNG LẾ 

Quê anh Đặng Lế Phú Vang,

Quanh năm tiếng sóng Tam Giang vỗ bờ.

Từ ngày Lế hãy còn thơ,

Giặc chà vùng cát xác xơ mấy lần.

Ra đi bán bánh nuôi thân,

Rao mì khản cổ mòn chân đường dài.

Gặp bao gai mắt chướng tai,

Giữa thành phố Huế, Lế mài hờn căm.

Ước mơ thầm kín bao năm,

Về làng đánh Mĩ, súng cầm trong tay.

Mùa xuân súng giục cờ bay,

Quân ta chiếm Huế, chuyển lay đất trời!

Như thuyền gặp gió biển khơi,

Lế băng một mạch về nơi quê nhà.

Tìm ngay du kích tham gia,

Tối lo canh gác, sáng ra đào hào.

Giữ gìn đất rộng trời cao,

Sức trai mười bảy, gian lao ngại gì!

Một hôm bọn giặc kéo về,

Lật hầm bắt Lế, giở nghề khảo tra:

Toạc đầu, rách thịt, nát da,

Mặt mày thâm tím, máu sa ròng ròng!

Dao đâm, súng thúc vào hông:

“Hầm mô*, mau chỉ! Nếu không, bắn liền!”.

Cắn răng, Đặng Lế lặng yên,

Trơ trơ không nói, không rên một lần.

Đòn roi phủ kín toàn thân,

Đổ đầy bụng nước, lấy chân đạp hoài!

Máu tươi trào lẫn ra ngoài,

Đặng Lế thà chết, chẳng khai một lời.

Quân thù có lúc nào lơi,

Nửa ngày tra tấn tơi bời thịt xương.

Mở mắt nhìn lại quê hương:

Vi vu gió thổi hàng dương xanh rì.

Nghe như tiếng mẹ thầm thì:

“Đã theo Cách mạng thì đi đến cùng,

Giữ tròn hai chữ hiếu trung,.

Hi sinh chẳng ngại, lao lung chẳng sờn!”.

Trái tim dậy lửa căm hờn,

Trong khi thất thế, nghĩ đòn tấn công:

“Thôi đừng đập nữa, các ông,

Tôi xin chỉ súng giấu trong các hầm!”.

Tiểu đội lính ngụy mừng thầm,

Phen ni* tiền thưởng bạc trăm bạc ngàn!

Dắt Lế ra tới đầu làng,

Dỗ dành to nhỏ, hỏi han đủ điều.

Chân run, Lế bước xiêu xiêu,

Đi trên xóm nhỏ, chín chiều ruột đau.

Mảnh đất cắt rốn, chôn nhau,

Quân thù giày xéo đã nhàu như dưa.

Lư hương, bài vị, bàn thờ,

Mỹ về đạp đồ chỏng chơ bên hè.

Bom xăng thiêu cháy lưới, ghe,

Cây vườn gục ngã, luỹ tre rụi tàn;

Cửa nhà đổ nát tan hoang,

Hố bom,trạng* cát ven làng máu rơi!

Đôi mắt Đặng Lế sáng ngời,

Thiết tha thăm lại khắp nơi một lần.

Bên đường, anh bỗng dừng chân,

Nhìn kĩ mặt đất, đến gần lùm cây:

“ Đào đi, hầm súng ở đây!”,

Tiểu đội lính ngụy xúm ngay kiếm tìm.

Đặng Lế dồn hết sức mình,

Dùng chân lôi sợi dây mìn nổ tung!

Cả thôn Mộc Trụ chuyển rung,

Tiếng mìn Đặng Lế tấn công quân thù.

Từ trong khói bụi mịt mù,

Tiểu đội lính ngụy vật vờ nằm lăn…

*

Rì rào tiếng sóng Tam Giang,

Ngàn năm ca ngợi tâm gương anh hùng.

Tấn công đến phút cuối cùng,

Còn đây Đặng Lế giữa lòng nhân dân…

Nguồn:

Đặng Lế quê làng Mộc Trụ, Xã Vinh Phú, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông tham gia du kích ở địa phương đầu năm 1968. Bị giặc bắt, tra tấn, ông đã vờ dẫn một tiểu đội giặc đi chỉ chỗ kho đạn mà du kích chôn giấu cho chúng, để sự dụng một quả mìn gài sẵn sàng tấn công cảm tử. Nhiều tên giặc phải đền tội.

Bài vè do nhà thơ Trần Phương Trà sáng tác năm 1968, sau khi Đặng Lế hi sinh, để ca ngợi chiến công này. Nó được bà con địa phương thông thuộc và lưu truyền. Năm 1990, khi nhà thơ trở lại quê hương Đặng Lế, bà con đã chép lại bài vè tặng ông ( và sau đó, ông đã cho đăng ở Báo Thừa Thiên Huế, số 2231, ngày Thứ bảy, 26-1-2002). Ở đây, bài vè được xem như một sáng tác dân gian thời chống Mĩ.

Người số hóa

Võ Hoàng Khanh

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như