Khoa Ngữ Văn

VÈ TÂY PHÁ ĐẬP CỬA THUẬN KHIẾN NƯỚC MẶN HẠI DÂN

Ai về Phú Lộc, Tam Giang,

Nhìn xem nước mặn ngập tràn đồng quê:

Đau thương thấy cảnh bốn bề,

Đồng không lúa cháy rong rê (1) chết dần!

Làm cho ba mươi vạn người dân,

Lầm than đói khổ ăn mần* khó khăn.

Ruộng tốt hàng vạn cũng bỏ hoang,

Từ Phong Chương, Quảng huyện (2),

Phú Vang chí Nong Truồi.

Đồng bào Lộc phá Cầu Hai,

Phong giang yêu hạnh (3), sớm đói dạt dài, than ôi!

Có người phải bán con nuôi,

Có người đi làm thuê ở mướn xa xôi bỏ làng.

Dân nghề chài hói thở than,

Sây* hà, sáo* rụi, câu vàng cũng không ra chi!

Dân làng Mỹ Lợi cũng suy vi,

Tơ tằm xa nôống* cũng vì không dâu (4).

Còn như con phố nhà giàu,

Cũng lên mua nước tại lầu Vạn Niên.

Cấp cao, xóm dưới làng trên,

Cũng đủ mọi tầng lớp kêu rên nhiều lần.

Căm hờn bè lũ hại dân,

Phá tan cửa Thuận, để cùng bần tỉnh ta.

Đó là hành động điêu toa,

Làm cho dân đói, để giết ta lần lần.

Toàn dân cũng rõ mưu thâm,

Căm thù sôi sục, quyết tâm kết đoàn.

Mới đây họ đã hứa làm,

Sao mà nước mặn cứ tràn mãi vô?

Nhân dân ai nấy đều lo,

Vì đây là lợi ích ấm no, hòa bình.

Ai ơi, đồng dạ, đồng tình,

Đấu tranh đòi đắp cửa Thuận, kẻo nhà mình nghèo khô!

Hết sức, mình cũng phải lo,

Đấu tranh cho được ấm no mọi nhà.

Nguồn:

Từ sổ tay sưu tầm VHDG của người viết, chép năm 1985, tại xã Vinh Thanh,

huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Theo dân gian, thì năm 1945, sau khi rút quân, Pháp đã phá đập Thuận An, khiến nước mặn tràn vào đồng ruộng từ Quảng Điền đến Phú Lộc, gây hại ruộng lúa, hoa màu, vườn tược, làm cho dân đói khổ. Bài vè nhằm tố cáo tội ác này.

Chú thích:

(1) Rong rê: rong rêu.

(2) Quảng huyện: huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.

(3) Chưa rõ nghĩa (có người đọc “phong giang yêu hạnh gái”).

(4) Ý nói, việc nuôi tằm dệt vải cũng đình đốn, vì dâu bị nước mặn hại chết.

Người số hóa

Tôn Nữ Thái Bảo Trân

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như