Khoa Ngữ Văn

VÈ BÃO LỤT, ĐÓI KÉM

Hai lăm tháng chín ngày rày,

Gió lai rai ba bữa phát ngày phong ba.

Người thời trôi cửa, kẻ lại trôi nhà,

Người trôi con vợ, thôi đà huyên thuyên.

Càng lâu, nước lại càng về,

Vịt, gà, heo, chó một bầy đều trôi.

Trong nhà ghế, phản, rương, nồi,

Lư, hoành, trướng, liễn cũng trôi một đoàn!

Một mình khôn thở lỡ than,

Trèo lên khu đĩ tìm đàng mà ra.

Ngó về thiên hạ người ta,

Ai mô như nấy (1), cửa nhà nát tan.

Những là khoai tía, khoai lang.

Đậu, mè, dưa, bắp thối tan không còn.

Chuyến này gạo lại hại lon

Vợ chồng , xa lắc, mẹ con không nhìn.

Người giàu thất vận đi xin

Có ngươi cực khổ , tự nhiên mà giàu.

Năm nay đói đã nên lâu,

Trong nhà lư, vại, lưới câu đem cầm

Người thời bán đĩa, bán mâm,

Đồ trả, khay hộp đi cầm hết trơn.

Chuối buồng mới rục ngoài cơn

Vác thêu ra xắn, hấp cơm lờn chờn.

Ăn rồi, chồng khen ngon, vợ cũng khen ngon,

Ăn vô ba bữa, căng húp tròn vo vo

Ngày rày ăn được bữa no,

Ngày sau chân trưởng, bụng to cũng đành.

Lá khoai, là sắn, đọt dành,

Khiến con đi hái, để dành luộc ăn.

Lá bầu, lá mướp, lá trăn,

Rau ngo, rau chiếu cũng ăn không chừa.

Rau mâu, chột bí, là cừa,

Cũng đều tuốt hết chẳng lưa lá nào.

Những loài tria hến dưới rào,

Đêm ngày lặn lội tuốt bào sạch trơn.

Những loài vật trái trên cơn,

Non tra sống chín, hải trơn không còn.

Ếch, đam, trai, ốc, rạm, còng,

Xách oi đi bắt, chẳng con mô chừa.

Đói trong sáu tháng đã bưa,

Tháng tư lúa chín, bưa vừa bụng no

Nguồn:

VITH, tr 125-127, dưới nhan đề “Về năm đói”. Lần in này, chúng tôi đổi lại “Về bão lụt, đói kém”, để phù hợp với nội dung bài vè (là bão lụt đã gây ra mất mùa, đói kém).

Tháng 9 (âm lịch) ở Thừa Thiên Huế hay xảy ra bão lụt, chưa xác định được trường hợp bài vè nêu (25-9) thuộc vào năm nào.

Người số hóa

Tôn Nữ Thái Bảo Trân

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như