Khoa Ngữ Văn

VÈ VỀ VIỆC MẤT MÚA, ĐÓI KÉM

 

 VÈ MẤT MÙA

Nom lên trên lối nương bông.

Đã không có trái, lại không có đài.

Nom lên trên lối nương khoai.

Lại không có củ, ai ai cũng buồn.

Đêm nằm nghĩ hết ngọn nguồn,

Đỗ không có trái, đã buồn chưa anh?

No thì chị chị, anh anh,

Đói thì da bủng, mặt xanh như chàm.

Không làm mà nhịn cho cam,

Cổ cày tay cuốc, có làm không ăn.

Lấy chỉ tích trữ để dành,

Nước sa lụt lội, mưa quanh ngập bờ!

Vè này chẳng phải nói vơ,

Tháng năm đi trước ai ngờ lại sau.

Nom ra cái cảnh ngoài bàu,

Con tôm con tép còn đâu mà chài!

Trong vườn trái mít, trái gai,

Đỗ nâu không trái, đỗ dài không hoa.

Trồng ra được một vạt cà,

Lấy được lứa trái thì hoa rụng rồi!

Thương thay hạt nếp làm xôi,

Ba lúa một gạo (2), chị ngồi mà đong!

Đêm nằm chị nói với chồng,

Cái phận ta đói mùa đông càng nghèo.

Trong chuồng có con lợn mèo

Ba quan cũng bán chẳng nèo trự mô (4)

Bán rồi mua hạt lúa ngô,

Phơi bình, phơi ấm, phơi khô để dành.

Trồng được ba cây mía lào,

Trời làm chết mất, làm sao bây giờ?

Năm nay đói khát bơ vơ

Anh em huynh đệ biết nhờ vào ai?

Nguồn: VTTH, tr 118-119. Bài vè ra đời trước 1945.

Chú thích:

Cây thay kéo cày, tay cầm cuốc, ý nói, chịu khó làm lụng cục nhọc chứ không phải ngồi không

Ba lúa một gạo: lúa lép nhiều, phải ba đơn vị thể tích lúa mới được một đơn vị thể tích gạo (thông thường tỉ lệ này là hai lúa một gạo “hai soóc, boóc một gạo” (sooc: thốc, booc bác), tục ngữ địa phương).

Lợn Mèo: lợn còi (do thiếu ăn), trông bé như mèo.

Chẳng nèo trự mô: chẳng nài đồng nào.

Người số hóa

Tôn Nữ Thái Bảo Trân

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như