Khoa Ngữ Văn

VÈ CHỐNG MĨ

CÁC TÌNH HUỐNG, TRẬN ĐÁNH

VÈ LỢI NÔNG 

 

…Đời vui mới nhóm trong lòng,

Mĩ dùng sắt thép giữa chừng đập tan.

Chà đi xát lại, quét càn,

Giết người đốt phá dã man khôn cùng.

Oán thù dậy cả núi sông,

Còn chi giữa đất Lợi Nông không nờ*! (1).

Hai con ông Huấn còn thơ,

Một con ông Ôi, bi bô nói cười.

Một lần Mĩ giết một* rồi,

Chị Năm và con nhỏ khắp người bị thương.

Ông Kèo mắt chẳng thấy đường,

Tuổi già lụm cụm phứt năn (2) dưới bàu.

Bắn ông ngã giữa bùn sâu,

Già nua tàn tật Mĩ đâu có chừa.

Mụ Cách soi* tép bên bờ,

Mĩ ra phục kích, bắn bừa gãy tay.

Ông Khâu bị giặc đoạ đày,

Lưỡi câu sắc ngạnh húc ngay trong mồm.

Lưỡi đau, miệng ứa, máu tuôn,

Bên trong chúng dọa: “Liệu hồn mà khai!”.

Chị Thê bụng dạ mang thai,

Xà phòng hòa nước đổ hoài phình to.

Đổ rồi chúng mới co giò,

Đạp lên bụng chị, nước cho ra ngoài.

Mạ* chị chúng đánh ngất người,

Trước sau chẳng có một lời nói năng.

Tám lần giặc bắt chị Tằm,

Khảo tra đủ kiểu, đủ vành chưa thôi.

Lấy sáo cuốn kín quanh người,

Đem dìm xuống nước, dận* rồi kéo lên.

O* Chi, O Vệ, ông Biên

Cũng bị giặc bắt, dấn chìm dưới sông.

Rắp tâm chôn sống ông Cung,

Hầm sâu lấp đất, buộc ông quy hàng.

Bao nhà xơ xác tan hoang,

Bơ vơ trẻ nhỏ khăn tang trắng đầu!

Thù sâu, quyết trả thù sâu,

Lẽ nào cam chịu cúi đầu ngồi yên?…

Nguồn:

VTTH, tr 295-297.

Vùng Lợi Nông gồm một số thôn nằm dọc theo sông Lợi Nông, thuộc các xã Thủy Dương, Thủy Phương và Thủy Châu. Trong kháng chiến chống Mĩ, đây là vùng tranh chấp quyết liệt và hứng chịu nhiều bom đạn. Bài vè phản ánh cảnh giặc Mĩ giết chóc ở Lợi Nông (các tên người hầu hết ở xã Thuỷ Dương), vào năm 1967.

Bài vè ra đời khoảng 1967-1970.

Chú thích:

(1) Diễn xuôi tương đương: Còn gì ở vùng đất Lợi Nông nữa đâu nào!

(2) Phứt năn: phát cỏ năn (bằng cái phạng/phảng).

Người số hóa

Võ Hoàng Khanh

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như