Khoa Ngữ Văn

VỀ KÊU GỌI ỦNG HỘ CHIẾN SĨ

Lẳng lặng mà nghe,

Nghe vè chiến sĩ:

Bốn phương hồ thỉ (1),

Nghìn dặm sa trường,

Đạp tuyết, dầm sương,

Nằm gươm, gối giáp (2).

Vì thực dân Pháp,

Quen thói tham lam,

Chiếm cứ miền Nam,

Xây nền đô hộ.

Hiệp định sơ bộ,

Mồng sáu tháng ba (3),

Trước nói cầu hòa,

Sau là bội tín.

Mười bốn tháng chín,

Thoả hiệp tạm thời (4),

Ba mươi tháng mười,

Thi hành không đúng.

Tai nghe tiếng súng,

Nó nổ không ngừng,

Thiết giáp, xe tăng,

Liên thanh, đại bác.

Nha Trang, Đà Lạt,

Mãi mãi tiến công;

Lạng Sơn, Hải Phòng,

Luôn luôn khiêu chiến.

Dân ta tiên tiến,

Tự vệ xung phong,

Hăng hái một lòng,

Hi sinh chiến đấu.

Quyết đem xương máu,

Thề với quân thù.

Vào chỗ chiến khu,

Bỏ cha, bỏ mẹ,

Lìa vợ, lìa con,

Vượt núi trèo non,

Xông tên, lướt đạn.

Thương thay các bạn,

Tây chinh, bắc chinh,

Quản bao công trình,

Biết bao khổ sở!

Cơm bữa vừa ăn,

Giày nhựa, áo khăn,

Có đâu mà đủ.

Nước nhà công quỹ,

Chưa được dồi dào,

Lên tiếng hô hào,

Toàn dân ủng hộ!

Bây giờ thủy bộ,

Ta phải đề phòng;

Chiến sĩ mùa đông,

Là điều trọng yếu.

Trời màn, đất chiếu,

Canh gác đêm ngày,

Không nịt, không giày,

Làm sao chịu nổi?

Mưa bay, gió thổi,

Lạnh thấu xương da,

Thấm vào cốt tủy;

Của người chiến sĩ,

Vì nước quên mình,

Không kể gia đình,

Không nài nguy hiểm.

Chúng ta kiểm điểm,

Mấy tháng gần đây,

Giặc Pháp bao vây,

Nam phần Trung Bộ.

Một thì khủng bố,

Ta lại tản cư,

Cửa nhà phải hư,

Nương* ruộng phải bỏ.

Có nơi điền thổ,

Làm lụng như thường,

Tiếng khắp bốn phương,

Nhớ ơn chiến sĩ.

Chúng ta phải nghĩ,

Chống nạn xâm lăng,

Chiến sĩ đã từng,

Hi sinh tính mạng.

Gặp cơn gió lạnh,

Gặp tiết trời đông,

Ta phải sẵn lòng,

Hi sinh tài sản.

Hỡi nhà tư bản,

Hỡi bạn công thương,

Chuẩn bị hậu phương,

Mau mau lo liệu!

Hoặc chăn hoặc chiếu,

Hoặc nệm, hoặc mền,

Hoặc những đồ len,

Hay là áo ấm,

Nên đi mua sắm,

Giúp bạc giúp tiền,

Nhiều ít cũng quyên.

Về mùa rét mướt,

Gặp thì áo ướt,

Gặp đám than hồng,

Ai cũng vui lòng,

Thêm phần hăng hái (5),

Những lời tâm huyết,

Kêu gọi đồng bào,

Ai có đồng nào,

Đem ra ủng hộ!

Nguồn:

VGBTT, tr 122-126.

Bài vè ra đời khoảng 1946-1947.

Chú thích:

(1) Hồ thỉ: “Hồ”: cái cung, “thỉ”: cái tên. Ngày xưa, ở Trung Quốc, hễ đẻ con trai thì treo trên cửa, về phía trái, một cái cung với một cái tên. Về sau, “hồ thỉ” được dùng để chỉ chí tung hoành bốn phương để làm nên sự nghiệp giúp đời của bậc nam nhi.

(2) Giáp: áo giáp.

(3) Hiệp định sơ bộ ngày 6-3-1946, do Chủ tịch Hồ Chí Minh kí với Pháp. Nội dung chính: Pháp công nhận Việt Nam là một quốc gia tự do trong Liên hiệp pháp, có quộc hội, chính phủ, quận đội và tài chính riêng, tiền tới tổ chức một cuộc trưng cầu cần ý đề thống nhất đất nước. Ta đồng ý trả cho Pháp một số cơ sở kinh tế và khoa học, để Pháp đưa 15 ngàn quân ra thay thế quân Tưởng Giới Thạch ở miền Bắc, và rút dần trong 5 năm.

(4) Tạm ước ngày 14-9-1946, do Chủ tịch Hồ Chí Minh kí với Pháp. Nội dung chính: Ta bảo đảm các quyền lợi kinh tế cho kiều dân Pháp tại Việt Nam. Hai bên đình chỉ chiến sự, đợi đầu năm 1947 sẽ hội đàm chính thức.

(5) Ý nói, lúc khó khăn mà có được sự giúp đỡ thì dẫu ít cũng đem lại hiệu quả tích cực.

Người số hóa

Võ Hoàng Khanh

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như