Khoa Ngữ Văn

VÈ KÊU GỌI PHỤ LÃO

Nợ nước chưa đền, sinh cũng hổ,

Bạn lão thiềng(1)phơi tỏ lá gan trai;

Đây giang sơn gấm vóc của ai,

Mà nhắm mắt, ngơ tai đành đoạn hử?

Hăng hái lên, xin đừng lưỡng lự,

Chen vai vào phục vụ với thanh niên!

Tám mươi năm đạp phá xích xiềng,

Cùng xã hội để mưu tìm hạnh phúc.

Đừng viện tuổi già mà mang nhục,

Nào gươm đâu? Đang lúc gặp thời cơ.

Bỏ tuổi già để ôn lại ngày thơ,

Đầu tuy bạc, lòng son còn giữ vững.

Trần Hưng Đạo phá binh Nguyên mấy trận,

Nhờ lão thiềng hội nghị mới nên công.

Phạm Tráng hầu phách lá gan trung,

Gươm nhuộm máu, mấy phen mài dưới nguyệt (2).

Phan Thanh Giản lẫy lừng danh tiết,

Bảy mươi hai chẳng thiết đội trời chung (3).

Phan Tây Hồ đạp đổ lao lung,

Chí Cách mạng anh hùng quên hẳn tuổi.

Dẫu có thác về nơi chín suối,

Tinh thần còn rạng chói nghìn thu;

Quyết phá tan những áng mây mù,

Hè* đứng dậy, làm gương cho bọn trẻ.

Sóng Cách mạng tràn lan bốn bể,

Mài óc xưa nô lộ sạch sành đi.

Khí thôn ngưu* hùng hổ quyết ra uy,

Ăn gan giặc phen ni đừng nhút nhát.

Giang sơn đó, chung vai gánh vác,

Xứng con Hồng cháu Lạc bốn nghìn năm (5).

Đến bao giờ rạng tiếng bia tăm,

Đoàn lão đại Việt Nam già hóa trẻ.

Tuổi càng già chí càng mạnh khỏe,

Non nước mình như gấm vẽ, thêu hoa.

Này trai, này gái, này trẻ, này già,

Đứng lên trả nợ nước thù nhà,

Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muôn năm !

Nguồn:

Từ Số tay sưu tầm VHDG của người viết, chép năm 1985, tại xã Vinh Phú, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Năm 1988, bài vè được in ở VGHP, tr 263-265.

Bài vè ra đời vào khoảng 1945-1954.

Chú thích:

(1) Lão thiềng: lão thành, phụ lão.

(2) Chưa rõ Phạm Tráng hầu ở đây là ai. Hay tác giả bài vè muốn nói đến lão tướng Phạm Ngũ Lão, được phong tước Quan nội hầu?

(3) Phan Thanh Giản (1796-1867), một đại thần thời Tự Đức, không giữ nổi thành Vĩnh Long trước sự tấn công của giặc Pháp, đã bỏ thành tuyệt thực, rồi uống thuốc độc chết (năm ấy, ông bảy mươi hai tuổi).

(4) Khí thôn ngưu: Khí thế mạnh mẽ tưởng chừng có thể nuốt cả sao Ngưu (hoặc nuôt cả trâu). Phạm Ngũ Lão trong bài thơ “Thuật hoài” có câu “Tam quân tì hổ khí thôn ngưu” (Ba quân khí thế hùng dũng như muốn nuốt cả trâu).

(5) Hồng Bàng là họ làm vua cổ nhất ở nước ta (từ năm 2877 đến năm 258 trước CN). Hồng Bàng sinh ra Lạc Long Quân, một vị vua rất xưa. Hồng Lạc là tên ghép của Hồng Bàng và Lạc Long Quân, dùng để chi tổ tiên của người Việt Nam.

Người số hóa

Tôn Nữ Thái Bảo Trân

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như