TỔNG TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN XỨ HUẾ – VÈ, TRUYỆN THƠ (TẬP III)
VÈ KÊU GỌI DÂN CÀY
Thương ôi, những bạn dân cày,
Chân bùn tay lấm suốt ngày gian lao.
Lại còn thuế nặng sưu cao,
Có được đồng nào lại lọt túi Tây !
Dân ta không có ruộng cày,
Bao nhiêu đất tốt về tay đồn điền.
Lại còn phu dịch tuần phiên (1),
Làm thì chết xác, được đồng tiền nào đâu!
Thận người chẳng khác thân trâu,
Cái phần no ấm có đâu đến mình.
Muốn phá sạch nỗi bất bình,
Dân cày phải kiếm Việt Minh mà vào.
Để cùng toàn quốc đồng bào,
Đánh Pháp, đánh Nhật gây phong trào tự do.
Dịp này là dịp trời cho,
Lo cứu nước, cũng là lo cứu mình.
Mai sau thực hiện chương trình,
Nông dân có đủ ruộng mình làm ăn.
Nguồn:
VTTH, tr 314-315.
Bài vè ra đời vào khoảng 1941-1945 (từ sau 19-5-1941 – ngày thành lập Mặt trận Việt Minh, đến trước 2-9-1945 – ngày thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa).
Chú thích:
(1) Phu dịch tuần phiên: tuần tự, luân phiên nhau đi phu dịch (đi làm một số ngày nhất định trong năm cho nhà nước, không được hưởng lương). Cũng không loại trừ ý tác giả bài vè muốn nói “tuần phiên” là các phiên tuần (canh gác, giữ trị an ở làng, tổng), cũng là một loại sưu dịch mà người nông dân tráng đinh phải gánh vác (nếu vậy, thì phải viết: “phu dịch, tuần phiên”).
Người số hóa
Tôn Nữ Thái Bảo Trân
Người hiệu đính
Nguyễn Thị Thảo Như
