Khoa Ngữ Văn

VÈ ĐI LÍNH MỘ (1)

Trát quan từ dinh,

Về hạn chiều binh (1)

Nó ai thuận tình mà cũng phải đi.

Hai tay những đạn với chì,

Hai vai mang nặng, chân đi kịp tàu.

Chân bước lên tàu,

Khăn lau nước mắt;

Thảm thương thấy mẹ,

Ruột thắt héo hon!

Ra đi thương vợ nhớ con,

Không đi thì sợ roi đòn vô lưng.

Ngày xưa nguyện một hai đừng,

Nay chừ xao xác, muốn lui chân chiếc tàu.

Lạy trời chớ ốm, đừng đau,

Cho đi năm trước, năm sau tui về,

Mẹ sầu mặt ủ mày ê,

Ngồi trông con về, hết hạn giặc Tây.

Ra đi có dặn lại đây,

Ở nhà lo ruộng, bên này bằng yên (2)

Con đi những bực với phiền,

Công mẹ cơm cá,

Công cha bẻ lá con nằm.

Đi mô cách trở bốn năm mới về!

Hai hàng nước mắt dầm dề,

Anh ơi, khuya sớm thiếp nhiều bể khổ cam.

Từ ngày chồng bắc vợ nam,

Anh đi lính mộ, thiếp đành cam thân mình!

Con tui từ thuở mới sinh,

Điều ăn, điều nói cũng in các người;

Con đi mẹ ngó chơi vơi,

Cầu cho mẹ sống mãn đời ngó con.

Những sầu, những não tròn trăng,

Ra đi lính mộ biết làm răng hỡi trời!

Cầu cho mãn hết tháng mười,

Bước qua tháng chạp, ba mươi con về!

Nguồn:

VTTH, tr 307-309, dưới nhan đề “Vẻ đi Tây” (chúng tôi đổi lại “Vè đi lính mộ để phù hợp với nội dung hơn).

Chiến tranh thế giới lần thứ 1 (1914-1918). Pháp huy động tới 92.903 người Việt Nam vào lính, chiến tranh thế giới lần thứ II (1939-1945), chỉ vài tháng sau khi nổ ra, đã có 80.000 lính Việt Nam bị đưa sang Pháp.

Bài vè có khả năng ra đời vào một trong hai thời điểm trên.

Người số hóa

Võ Thị Như Ngọc

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như