Khoa Ngữ Văn

VÈ DẶN DÒ

Đất Eo Bầu ruộng sâu nước chảy,

Đường Long Hồ quanh quẹo khó đi.

Anh đi, cẩn thận mà đi,

Bến đò giáp Hạ (1), thường khi Tây nằm.

Tây qua Lựu Bảo, Trúc Lâm,

Thì anh hãy nhắm đường Chầm mà lên.

Muốn lên Xước Dũ thì lên,

Hay về Hương Thái, qua bên An Hoà?

Bữa tê* Tây xây lô cốt, mình bắn chết mấy thằng,

Ôi chao hắn tức hắn giận, hắn bắn quàng bắn xiên.

Bên tê giáp Hạ ưu phiền,

Chia đôi dòng nước, đây miền tự do.

Đi mau cho đến bến đò,

Muốn đi tới đó, phải dò mà sang.

Băng đường, băng ruộng nhẹ nhàng,

Trông chừng giặc cướp, lại quàng “trái công” (2).

Năm tê, năm ngoái, năm nay(3),

Đồng bào đói khổ, do Tây bạo tàn.

Anh đi để ý bên đàng*,

Còn mô* thơm* mít khắp làng hả hê (4)!

Hôm qua công điện đưa về,

Dân công vận tải tràn trề sướng vui.

Em là phụ nữ Hương Mai(5),

Ra đi vận tải tận ngoài phân khu.

Sớm nay sương xuống sa mù,

Băng đồng hướng tới phân khu mịt mùng.

Sương sa há dễ hạ chồn,

Thôi chào anh nhé (6), rạng trời anh đi!

BK: (từ dòng 13 trở đi):

Đi mau cho chóng tới đò,

Coi chừng lối đó, phải dò mà đi.

Đường băng qua vườn,

Nhẹ nhàng kẻo đụng…

Anh trông: giặc làm rơi rụng,

Phá nát trái cây!

Năm tê, năm ngoái, năm nay,

Đồng bào đói khổ, giận Tây bạo tàn.

Anh đi để ý bên đàng,

Còn mô* thơm mít khắp làng, hở anh!

Mong sao kháng chiến mau thành,

Cho dân no ấm, cho mình hả hê.

Hôm qua có lệnh đưa về:

“Phản công chuẩn bị”, tràn trề sướng vui!

Nguồn:

– Bản chính: VTTH, tr 288-290.

Bài vè ra đời khoảng thời gian 1949-1950.

– BK: Từ Sổ tay sưu tầm VHDG của người viết, năm 1991, tại xã Hương Hồ, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Chú thích:

(1) Giáp Hạ: tức làng Long Hồ Hạ, xã Hương Hồ, huyện Hương Trà. Từ đầu năm 1947, quân xâm lược Pháp đã đóng đồn tại đây.

(2) Trái công: mìn do xưởng quân khí Văn Thăng chế tạo; ở đây, chỉ mìn bẫy nói chung, nhằm giúp cán bộ cảnh giác.

(3) Tức các năm 1947, 1948, 1949 (chú theo người đọc bài vè).

(4) Vùng đất mà người cán bộ, bộ đội đi qua thuộc các xã Hương Hồ, Hương Long, Hương Chữ (thuộc huyện Hương Trà), nơi có nhiều thơm (dứa), mít nổi tiếng.

(5) Hương Mai: tên xã trong kháng chiến chống Pháp, gồm các làng: Xước Dũ, Ngọc Hồ, Long Hồ Thượng, Long Hô Hạ, Nham Biều, Lựu Bảo, An Bình, An Hòa Thượng, An Vân Thượng.

(6) Người Thừa Thiên Huế hiếm khi nói “nhé” (trong trường hợp này, thường nói “nghe”, “hơi”). Có lẽ nhân vật dùng từ này cho hợp với người cán bộ từ Bắc vào.

Người số hóa

Võ Hoàng Khanh

Người hiệu đính

Nguyễn Thị Thảo Như