Lý luận và phê bình văn học


NHỮNG GIỚI HẠN CỦA PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY

2 năm trước
– ĐỖ LAI THÚY – Cũng như sáng tác văn học, phê bình, như là sự tự ý thức của văn học, cũng có những giới hạn, tức một ranh giới có phần tự nhiên và cũng có phần nhân tạo, nên tuy không phá đổ được, nhưng cũng có thể lấn rộng, thậm chí vượt qua.

NHÌN LẠI KIỂU TÁC GIẢ TỰ Ý THỨC CỦA VĂN HỌC ĐỔI MỚI: TRƯỜNG HỢP NGUYỄN HUY THIỆP

2 năm trước
– MAI ANH TUẤN – Nghiên cứu văn học Đổi mới (1986) không thể bỏ qua việc tìm hiểu chủ thể sáng tác, nhân vật trung tâm, kẻ gây sóng gió, người đem đến phần lớn những diễn biến sinh động nhất trên văn đàn.

Ý THỨC ĐA NGỮ TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM THỜI TOÀN CẦU HÓA

2 năm trước
– NGUYỄN VĂN THUẤN – Cho đến nay vẫn còn những khác biệt trong nhận thức về toàn cầu hóa nói chung và toàn cầu hóa trong lĩnh vực văn học nói riêng. Trên đại thể, người ta xem toàn cầu hóa là quá trình Âu – Mỹ hóa.

VĂN HỌC THỪA THIÊN HUẾ 30 NĂM ĐỔI MỚI – MỘT GÓC NHÌN

2 năm trước
– PHẠM PHÚ UYÊN CHÂU – Ở Thừa Thiên Huế, công cuộc đổi mới diễn ra gần trùng với thời điểm chia tách tỉnh. Đối với đời sống văn học, biến động này gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự xáo trộn đội ngũ sáng tác. Thật khó mà quan sát và thống kê một cách đầy đủ số lượng các tác giả và tác phẩm, góp phần làm nên diện mạo nền văn học xứ Huế trong khí quyển của công cuộc đổi mới. Ở một góc nhìn lướt qua, có thể nhận ra thành tựu của văn học ở mảnh đất giàu truyền thống này khá đồng bộ ở cả ba lĩnh vực: văn xuôi, thơ và lý luận phê bình.

ĐIỀM ĐẠM MỘT HỒN THƠ DÂNG HIẾN

2 năm trước
– HỒ TIỂU NGỌC – Đọc Điềm đạm Việt Nam – tuyển tập thơ 50 năm sáng tác của nữ thi sĩ Lệ Thu gần 500 trang sách, khổ 15x23cm, do Nxb Văn học ấn hành Quý III năm 2014, cùng với tập Nhật ký nữ nhà báo chiến trường cũng của Lệ Thu, do Nxb Quân đội nhân dân ấn hành năm 2015, tôi thực sự bị cuốn hút và xúc động bởi cái tâm và cái tình mênh mông, cao đẹp của nhà thơ, nhà báo dành cho quê hương, đất nước và con người bằng tiếng nói thi ca, tiếng nói cuộc sống nhập cuộc, yêu thương và dâng hiến.

SỰ HIỆN DIỆN CỦA CẢM THỨC HIỆN SINH TRONG TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM SAU 1986

2 năm trước
– TRẦN NHẬT THU – Từ sau 1986, văn học mang cảm thức hiện sinh đã tiến một chặng đường dài với nhiều tìm tòi, trải nghiệm và khẳng định. Những phạm trù hiện sinh truyền thống đến từ châu Âu đã có sự dung hợp, thích ứng với hoàn cảnh lịch sử và văn hóa Việt Nam, dần dần được đón nhận và đánh giá công bằng. Không tính đến khoảng thời gian mạch hiện sinh tạm thời đứt gãy thì văn học Việt Nam đã chứng kiến hai lần “vẫy gọi” của triết học hiện sinh: lần thứ nhất rơi vào khoảng những năm 50, 60 , lần thứ hai là những năm 80 của thế kỉ XX ( đặc biệt từ sau sau Đại hội đổi mới 1986). Trong hai lần “vẫy gọi” đó, lần thứ hai có thể xem như là sự bù đắp cho những điểm chưa tròn vẹn của lần “vẫy gọi” thứ nhất theo hướng tiến gần hơn đến những giá trị nhân bản tích cực, có sự thâm nhập với những trào lưu tư tưởng và lý thuyết hiện đại, hậu hiện đại.

PHẠM TRÙ NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT VIỆT NAM THEO XU HƯỚNG HẬU HIỆN ĐẠI

2 năm trước
– NGUYỄN HỒNG DŨNG – Tiểu thuyết theo xu hướng hậu hiện đại đã đặt ra nhiều vấn đề mới đối với các nhà nghiên cứu – phê bình văn học Việt Nam, buộc họ phải có những cách thức nhìn nhận, soi xét từ những hướng nghiên cứu chưa có tiền lệ. Trong đó, trọng tâm nghiên cứu vẫn là vấn đề nhân vật. Vì, suy cho cùng thì các phương diện của nghệ thuật tự sự đều phải quy về nhân vật, vì nhân vật là tâm điểm của văn bản và trực tiếp gắn với bản chất của hoạt động sáng tạo: không có nhân vật không có nghệ thuật tự sự.

Nghệ thuật tự sự của Nguyễn Bình Phương trong tiểu thuyết “Mình và họ”

2 năm trước
– NGUYỄN VĂN HÙNG – Mình và họ là cuốn tiểu thuyết mới nhất của Nguyễn Bình Phương. Trước khi được xuất bản ở trong nước, bản thảo tác phẩm đã đi một chặng đường khá xa từ Hà Nội sang tận Nam California đến với cộng đồng độc giả người Việt. Sau khi được Diễn Đàn Thế Kỷ xuất bản tháng 12 năm 2011 với tên gọi Xe lên xe xuống, Nxb.Trẻ xuất bản năm 2014 với tên gọi Mình và họ, tác phẩm ngay lập tức lôi kéo sự quan tâm, chú ý của độc giả và giới nghiên cứu, phê bình trong và ngoài nước. Tiểu thuyết được đánh giá là “tiểu thuyết của các tiểu thuyết” (Đoàn Cầm Thi)(1), “cuốn sách hay quá chừng…, hoàn toàn chế ngự tôi” (Bảo Ninh)(2),… Vậy điều gì đã khiến tác phẩm này ghi dấu ấn mạnh mẽ trong cộng đồng diễn giải đến vậy? Tiểu luận của chúng tôi tập trung khám phá, luận giải những tìm tòi, thể nghiệm trong kỹ thuật tự sự của Nguyễn Bình Phương qua Mình và họ. Từ đó, khẳng định tài năng, cá tính sáng tạo cũng như vị trí của nhà văn trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại.

LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC VIỆT NAM ĐỔI MỚI – CẤU TRÚC TAM TÀI VÀ THẾ HỆ F

2 năm trước
– PHAN TUẤN ANH – Có thể chia sự vận động và phát triển của văn học Việt Nam sau 1975 thành ba giai đoạn, gắn với ba hệ hình văn học cơ bản là tiền hiện đại, hiện đại và hậu hiện đại liên quan đến những đặc trưng nghệ thuật, điều kiện (condition) về văn hóa và chính sách quản lý văn nghệ của các cấp lãnh đạo. Ba bước chuyển hệ hình (paradigm) này gắn với ba giai đoạn cơ bản tạm phân chia là 1975 – 1986, 1986 – 1999, 2000 – 2016 mặc dù những đặc tính của các giai đoạn có thể chồng lấn và kế thừa lẫn nhau. Ba giai đoạn này có những khác biệt, thậm chí đối lập, phủ định một cách sâu sắc, nhưng lại có những mối quan hệ biện chứng hữu cơ không thể tách rời mà chúng tôi gọi là cấu trúc tam tài.

LÝ LUẬN, PHÊ BÌNH VĂN HỌC THỜI KỲ ĐỔI MỚI

2 năm trước
– PHẠM PHÚ PHONG – Khác với các lĩnh vực kinh tế – xã hội khác, sự vận động và phát triển của văn hóa/ văn học nghệ thuật là một dòng chảy liền mạch lâu dài, liên tục, trên đó, có thể được cắm những dấu mốc quan trọng định vị sự đổi thay, nhưng không hề đứt đoạn. Vì vậy, đối với lý luận phê bình, thể văn được mệnh danh là luôn “đi trước một bước”, không phải đợi đến đại hội lần thứ VI, tháng 12 năm 1986, Đảng đề xướng công cuộc đổi mới, lý luận phê bình mới bắt đầu “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”